Quá trưa, chúng tôi đến một cơ sở spa nằm trên phố Đội Nhân (Hà Nội) trong vai khách đến massage “cá bác sĩ”. Không ngờ thời buổi này cá massage còn đắt hơn người massage: cái bảng đề ngay cửa ra vào ghi rõ mức giá thấp nhất: 360.000 đồng/ca/1giờ. Nhận khóa tủ đồ riêng xong thì lên tầng 2, có nhân viên đứng xếp giày, xếp áo vào tủ đàng hoàng.
Xong thì bắt đầu, trước tiên khách phải nằm bồn sục trước cho thư giãn và sạch sẽ trước khi tiếp xúc với “cá bác sĩ”. Cá ở đây được chứa trong 2 chiếc bể. Chiếc đầu tiên nằm ở góc phòng, dưới một thác nước nhỏ nhân tạo, rộng chừng 5m2, ngập đến ngang ngực, tuy nhiên có bục để ngồi. Trong hồ có đến cả nghìn con cá nhỏ cỡ đầu ngón tay, nhác thấy khách đứng trên thành bể chúng đã bơi tụm lại, nhìn hau háu.
Tôi lội xuống hồ, ngâm người sâu tới ngực. Ban đầu, lũ cá chưa dám tiến lại, song chỉ cần giữ nguyên tay chân, không động mạnh chừng 15 giây là chúng bắt đầu xúm vào… rỉa. Cái cảm giác có cả nghìn con cá nhỏ, bu quanh người thi nhau rỉa buồn buồn. Lũ cá chủ yếu rỉa ở 2 bàn chân, có con liều lĩnh luồn lách rỉa lên tay, vai, sườn… Chỉ cần động chân, chúng lại tản ra xa, giữ nguyên lại lao vào.
Giữa đám cá sống, còn có cả những con cá chết mà nhân viên chưa kịp vớt ra, những con này lại biến thành mồi cho lũ cá sống. Lúc này có thêm một khách hàng xuống hồ cá massage cùng, anh cho biết tên Hưng, nhà ngay trong khu phân lô phố Đội Nhân. Anh Hưng có vẻ quen với kiểu nằm cho cá… rỉa này nên rất thư thái, nhắm nghiền mắt. Không bù với tôi, cố ngâm được 15 phút thì đành trèo ra vì… càng lúc càng buồn.
Gần cạnh đó còn có một cái hồ tròn, bên trong cũng có “cá bác sĩ” nhưng cỡ to hơn. Tôi lại trèo vào thử cảm giác, lũ cá to này có vẻ nhát hơn lũ cá bé, phải giữ cơ thể bất động lâu hơn chúng mới dám xông vào, còn độ buồn thì khỏi nói - có những con to cỡ 3 ngón tay, trông như cá rô-ron, cắn không những buồn mà đau thấy rõ. Tuy nhiên lên bờ, tôi quan sát kỹ 2 bàn chân thì hầu như không có một vết xước nào, dù mờ.
Bể thứ 2 này có một ông trạc 50 tuổi nằm sẵn. Tôi gợi ý hỏi về chuyện lây nhiễm HIV khi để cá rỉa thì ông gạt đi: “Ai đi massage cá thì biết, chúng đớp nhè nhẹ thế này, có xước da đâu mà lo”. Tuy nhiên ông này cũng thừa nhận, nếu nhân viên vệ sinh bể không sạch thì có thể có bệnh ngoài da. Thực chất đây chính là một bể nuôi cá, mà cá thì không thể thay 100% nước mỗi lần vệ sinh được, vẫn bắt buộc phải giữ lại một lượng nước nhất định làm môi trường quen cho cá tồn tại.
Tìm thông tin trên mạng chúng tôi thấy Hà Nội hiện nay có 2 điểm massage bằng “cá bác sĩ”, một tại phố Đội Nhân, một tại phố Cát Linh, ngoài ra còn một điểm nữa nằm trên phố Lò Rèn được quảng cáo, tuy nhiên khi đi thực tế, chúng tôi phát hiện điểm này không có thật. Cá “bác sĩ” (Doctor fish, hay còn gọi là cá Garra Rufa) là một giống cá có xuất xứ từ Thổ Nhĩ Kỳ. Chúng trở nên nổi tiếng khi có bài báo cho rằng, loài cá này có dịch tố chữa bệnh ngoài da. Chính phủ nước sở tại đã có lệnh cấm không khai thác thương mại. Về sau phương pháp massage bằng loài cá này lan ra nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam.
Tại Hà Nội, loài cá này xuất hiện lần đầu tiên cách nay đã khoảng 3 năm. Lúc đầu việc nuôi chúng khá khó khăn do khác thổ nhưỡng, cá nhập về chỉ sau một thời gian chết quá 50%. Nhưng dường như hiện nay một số nơi trong nước đã có thể nhân giống loài cá này nên dịch vụ massage bằng “doctor fish” đã lan sâu vào TP Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Tây Nam bộ. Trên một số diễn đàn mua - bán, có nhiều nhà phân phối rao cung cấp “cá bác sĩ” với số lượng lớn. Người bán sẽ tư vấn cho khách từ cách nuôi, chăm sóc cá đến tư vấn cách xây bể massage cho các cơ sở lớn hoặc ở qui mô gia đình, cá nhân.
Khi được hỏi, có thực “cá bác sĩ” có khả năng chữa bệnh ngoài da hay không, ông Nguyễn Xuân Hướng - Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam lập tức khẳng định: “Đến nay chưa có sách vở hay thực tế nào chứng minh việc này và cũng không có khoa học nào nói về phương pháp massage cá lại có thể chữa được bệnh”. Theo ông Hướng, việc nằm cho cá rỉa cốt yếu để… vui và lạ là chính chứ không thể coi là một phương pháp chữa bệnh, bởi việc massage này có thể có tác động lên dây thần kinh cảm giác ngay dưới da, tạo cảm giác dễ chịu, giảm stress.
Ông Hướng cho rằng, khi đi massage bởi “cá bác sĩ” nên cẩn thận: “Nếu cá rỉa gây trầy xước tay, chân thì có thể mắc các bệnh ngoài da. Chưa nói đến việc nguồn nước có đảm bảo hay không, những con cá đó rỉa hết người này lại đến người kia, thì cũng có thể làm lây lan bệnh. Thậm chí, bản thân con cá đó cũng có thể có “vấn đề” và có khả năng gây bệnh, truyền bệnh sang người” - ông Hướng cho biết.
Để giải thích của mình được thuyết phục, ông Hướng lấy ví dụ: “Cách đây vài ngày có một cô giáo ở Nghệ An bị đau khớp, không biết nghe ai mách liền về nhà giã con cua đồng ra, lọc lấy nước rồi uống sống. Uống xong chưa thấy khỏi bệnh đau khớp đã mắc ngay bệnh sán lá gan suýt chết. Ngay trong bản thân con cá cũng có thể tiềm ẩn những loại sán nguy hiểm”.
Như vậy có thể thấy, thực tế thì vẫn có nhiều người bình thản đi massage bằng “cá bác sĩ”, họ không sợ bởi đã quen và có lẽ… chưa thấy bệnh. Còn nhà chuyên môn thì có cái nhìn khác dưới con mắt của riêng mình. Xin kết lại bài viết bằng khuyến cáo của ông Hưởng: “Sau khi massage bằng cá, nên tắm kỹ lại bằng xà phòng và sữa tắm”.
